آشنایی با کتاب:
دزیمتری به روش تشدید پارامغناطیسی الکترون
پیشگفتار ی بر پرتودهی مواد
استفاده از فرآیند پرتودهی مواد در چند دهه اخیر به عنوان جایگزینی مؤثر برای روشهای سنتی سترونسازی و ضدعفونی تجهیزات پزشکی یکبار مصرف و مواد خوراکی مطرح شده است.
اثرات پرتودهی بر مواد
ایجاد پیوندهای عرضی در پلیمرها
تغییر خواص قطعات نیمههادیها
سترون سازی لوازم پزشکی
منجر به افزایش عمر نگهداری محصولات میشود
تشدید اسپین الکترون (ESR / EPR)
هنگامی که مواد در معرض پرتوهای یونساز قرار میگیرند، رادیکالهای آزاد و یونها ایجاد میشوند. روش طیفسنجی تشدید اسپین الکترون (ESR) یا تشدید پارامغناطیسی/اسپین الکترون (EPR/ESR)، یک روش غیرمخرب برای آنالیز رادیکالهای آزاد است.
تاریخچه EPR
پدیده جذب پارامغناطیس حدود 50 سال پیش کشف شد.
روش EPR و ESR حداقل 20 سال است که به عنوان ابزاری معتبر برای تشخیص پرتودیدگی مواد استفاده میشود.
دزیمتری به روش EPR
دزیمتری به روش تشدید پارامغناطیسی الکترون بر پایه اندازهگیری غلظت رادیکالهای آزاد در نمونههای پرتودهیشده بنا شده است. این روش برای آنالیز رادیکالهای پایدار در پرتودهی مواد به کار میرود.
اهمیت کالیبراسیون
استانداردسازی باریکههای الکترون برای ارزیابی میزان دز جذبشده در محصولات اهمیت ویژهای دارد. از این رو، دزیمتری به روش تشدید پارامغناطیسی الکترون همراه با دزیمترهای انتقال استاندارد آلانین برای اندازهگیری دقیق دز استفاده میشود.
توسعه دزیمتری در ایران
نخستین دستگاه EPR در سال 1377 در آزمایشگاه دزیمتری مرکز پرتوفرآوری یزد نصب و به بهرهبرداری پژوهشی رسید. این دستگاه به عنوان اولین مجموعه علمی در زمینه دزیمتری به روش تشدید پارامغناطیسی الکترون در ایران شناخته شد.
نتیجهگیری
روش دزیمتری به کمک EPR یک ابزار حساس، دقیق و غیرمخرب برای بررسی اثرات پرتودهی مواد به ویژه مواد خوراکی و تجهیزات پزشکی است. توسعه این فناوری در ایران، امکان تحقیقات پیشرفته و تضمین کیفیت محصولات پرتودهیشده را فراهم آورده است.
فرهود ضیائی
شهریور 1393
پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای